Nooit eerder zag ik in Rotterdam zoveel woningen leegstaan.

82% levert minimaal 300 euro per maand in
Bijna 70% van de werklozen vindt het moeilijk tot zeer moeilijk om rond te komen. Een grote meerderheid gaat er dan ook minimaal 300 euro per maand op achteruit. Van de werklozen weet ruim driekwart dat tegemoetkomingen kunnen veranderen, maar twee op de vijf heeft dit nog niet uitgezocht. Het Nibud en Wijzer in geldzaken adviseren nadrukkelijk na te gaan of je recht hebt op tegemoetkomingen. Dit is in het bijzonder belangrijk voor werklozen die voorheen overuren of onregelmatigheidstoeslagen uitgekeerd kregen: het verlies aan inkomsten kan dan groter zijn dan een daling van het inkomen tot 70% van het sociale verzekeringsloon.

28% leent sinds werkloosheid
Bijna de helft van de werklozen heeft minder dan 1.000 euro achter de hand. 78% van de werklozen spaart niet, een derde doet dit niet omdat ze interen op hun spaargeld. Ook is ruim een kwart van de werklozen gaan lenen omdat ze anders bepaalde uitgaven niet meer konden doen. Zij hebben dus geen buffer voor onverwachte uitgaven en hebben meer risico op financiële problemen. Een vijfde van de werklozen kreeg door de werkloosheid financiële problemen. Een tiende had ze daarvoor al en bijna 20% verwacht deze binnen een jaar of op het moment dat de WW-uitkering stopt te krijgen. Bijna alle werklozen met een buffer van minder dan 1.000 euro hebben minstens één betalingsachterstand gehad.

Checklist Geld & Werkloosheid
Tweederde van de werklozen komt sinds het baanverlies (zeer) moeilijk rond. Voor die tijd gold dat voor 10%. Van de werklozen die moeilijk rondkomen, geeft 44% aan dat ze geen grip op hun financiën hebben. Werklozen die al langere tijd geen werk hebben, hebben meer grip dan werklozen die recent werkloos zijn geworden. Grip kan financiële problemen voorkomen. Om werklozen te helpen zo snel mogelijk grip op hun financiën te krijgen, hebben het Nibud en Wijzer in geldzaken een checklist gemaakt: Checklist Geld & Werkloosheid (www.nibud.nl/werkloosheid). Hiermee kunnen werklozen stap voor stap nagaan of ze alles hebben geregeld met betrekking tot hun financiën. Het Nibud en Wijzer in geldzaken raden werklozen ook aan vrijblijvend advies in te winnen bij de schuldhulpverlening. Slechts een kwart van de werklozen is van deze mogelijkheid op de hoogte. Advies over de financiële situatie voorkomt dat problemen zich onnodig opstapelen.

Onvoldoende zicht op nieuwe situatie
Werklozen vinden het moeilijk om de financiële gevolgen van hun baanverlies te overzien. Het Nibud is ervan geschrokken dat zo weinig werklozen inzicht in hun nieuwe financiële situatie hebben. 47% van de werklozen weet niet hoe lang ze een WW-uitkering zullen krijgen. Ook weet één op de vijf werklozen niet hoe zijn inkomenssituatie verandert. Ze vinden het lastig om op het moment dat ze hun baan verliezen, een (goede) inschatting te maken van hun nieuwe inkomen. Bijna 40 procent had geen idee hoe hoog het zou worden en 20 procent had het te hoog ingeschat. Veel werklozen waren verrast door de grote inkomensdaling. Om deze reden wijzen het Nibud en Wijzer in geldzaken op de vernieuwde Werkloosheidsberekenaar. Hiermee kan berekend worden wat er bij werkloosheid met het besteedbaar inkomen gebeurt en kunnen financiële problemen voorkomen worden.

Achtergronden bij het onderzoek
Het onderzoek ‘Zonder werk, de financiële gevolgen van werkloosheid’ is uitgevoerd middels een digitale vragenlijst, die in maart 2010 aan de respondenten is voorgelegd. De respondenten zijn afkomstig uit het online panel ‘Opinieland’ van Survey Sampling International (SSI). In totaal hebben 499 personen zonder werk deelgenomen aan dit onderzoek. De steekproef is een representatieve weergave van de werkloze bevolking in Nederland (uitgaande van CBS-cijfers van februari 2010). De helft van de respondenten is korter dan een jaar werkloos, de andere helft is langer dan een jaar werkloos.

Over CentiQ, Wijzer in geldzaken
CentiQ, Wijzer in geldzaken vertegenwoordigt 45 organisaties, waaronder het Nibud, die hun krachten bundelen om de consument ‘wijzer in geldzaken’ te maken. Zij zetten zich in om het financiële inzicht van de Nederlanders te vergroten, zodat consumenten beter in staat zijn financiële beslissingen te nemen. Platform CentiQ, Wijzer in geldzaken is een initiatief van het ministerie van Financiën, waarin partners uit de financiële sector, de overheid, voorlichtings- en consumentenorganisaties en de wetenschap samenwerken.

Nu zoek ik een baan op MBO niveau waar ik minimaal 2000 netto op verdien. Suggesties ?

1.500 euro voor grootste vakantie
Meer dan de helft van de respondenten weet (nog) niet hoeveel ze dit jaar uitgeven aan de grootste vakantie. Ruim een derde weet dat wel en geeft hier gemiddeld ruim 1.500 euro aan uit. Van degenen die dit jaar minder uitgeven aan vakanties omdat ze moeten bezuinigen, geeft 37% zijn vakantiegeld uit aan de vakantie. Het vakantiegeld wordt besteed aan het aflossen van schulden (26%), aan huishoudelijke uitgaven (17%), het aanvullen van tekorten op lopende rekeningen (23%) en het achter de hand houden voor het geval het inkomen gaat dalen (26%).

Vakantiebegroting werkt
Van de respondenten bedenkt 30% niet van tevoren hoeveel ze aan hun vakantie willen besteden. Het merendeel (61%) maakt wel een vakantiebegroting. Meer dan de helft hiervan geeft ongeveer hetzelfde uit aan de vakantie als ze begroot heeft. Van de respondenten met een inkomen tot 1500 euro netto per maand, geeft 54% aan dat ze het (heel) erg vinden als ze meer uitgeven dan begroot. Voor deze groep met een inkomen beneden modaal is het maken van een begroting van groot belang.

Het Nibud adviseert dan ook om van tevoren een begroting te maken. Zo kan men zich financieel op de vakantie voorbereiden en kan er daarnaast gekeken worden waar het vakantiegeld het meest nodig is. Zo kan men er dan bewust voor kiezen het te gebruiken voor vakantie of voor het aflossen van schulden of het aanvullen van het huishoudgeld.

Minder gespaard dan in 2009
Ten opzichte van vorig jaar gaan er minder mensen op vakantie: 88% in 2009 en 80% in 2010. Ook is er een kleinere groep die zijn vakantiegeld uitgeeft aan de vakantie zelf (49% in 2009 en 45% in 2010). Vaker dan vorig jaar geeft men het vakantiegeld uit aan het aflossen van schulden en leningen (13% in 2010, 8% in 2009). Een ander groot verschil is het percentage van de ondervraagden dat het vakantiegeld op de spaarrekening zet: dit jaar is dat 24 procent en vorig jaar was dat 34 procent.

De enquête
De dataverzameling is verricht door Survey Sampling International, waarbij door 500 panelleden een vragenlijst is ingevuld. De panelleden vormen een representatieve weergave van de beroepsbevolking van 15 tot 65 jaar. Het veldwerk is verricht van in de laatste week van april en de eerste week van mei.

* Met vakantie wordt een periode van minimaal zes dagen bedoeld

10 % van ouders schenkt structureel aan kinderen
Hoewel de bekendheid van mogelijkheden om belastingvrij te schenken groot is (84%), is er maar een kleine groep ouders (10%) die structureel gebruik maakt van deze belastingvrije schenkingsmogelijkheden. Dit zijn vooral hoogopgeleide ouders met een hoog inkomen. In totaal geeft 26 % van de kinderen aan geld van de ouders te ontvangen, veelal op onregelmatige basis (11%) of via een lening (4%). 12 procent van de ouders van wie het kind een koopwoning heeft, heeft het kind gesteund bij de aankoop van de eigen woning.

Onbekendheid over elkaars financiële situatie
Het is niet vreemd dat niet alle ouders geld aan hun kinderen schenken. Een derde van de ouders geeft aan hier simpelweg het geld niet voor te hebben. Een andere veelgegeven reden van ouders om niet te schenken is dat ze vaak denken dat hun kinderen het niet nodig hebben. Kinderen denken daarentegen dat ze van hun ouders zelf in hun eigen inkomsten moeten voorzien. Dit verschil in perceptie laat zien dat over dit onderwerp weinig gecommuniceerd wordt. De beperkte communicatie blijkt ook uit het feit dat 30% van de ouders geen idee heeft van de hoogte van het inkomen van de kinderen.

Levensloopbreuken
Grote gebeurtenissen als het (ver)kopen van een huis, het krijgen van (klein)kinderen of pensionering, hebben grote financiële gevolgen voor ouders en kinderen. Deze levensloopbreuken zijn daarom belangrijke momenten om beslissingen te nemen over mogelijke vermogensoverheveling. Omdat levensloopbreuken vaak stressvolle gebeurtenissen zijn, raadt het Nibud ouders aan op een voortijdig moment de financiële situatie in kaart te brengen en na te gaan of ze iets voor hun kinderen kunnen en willen betekenen. Op die manier hebben ze de gelegenheid om over fiscaal gunstige mogelijkheden na te denken en zouden zo slimmer kunnen schenken.

Over het onderzoek
De vragenlijsten van het onderzoek ‘De ouders als financier? Financiële steun van ouders aan hun volwassen kinderen’ zijn voorgelegd aan leden van het panel Opinieland van Survey Sampling International (SSI). In totaal hebben 756 ouders en 482 kinderen de vragen beantwoord. Het betrof twee aparte steekproeven waarbij de respondenten niet aan elkaar gekoppeld waren. De ouder in de ene steekproef had dus niet een kind in de andere steekproef en andersom.
Het is voor het eerst in Nederland dat er onderzoek is gedaan naar onderhandse en informele betalingen tussen ouders en hun kinderen.